Think Positive
Zorgeloos zorg bieden

Troosten is een woord zonder woorden. Een stil woord. Een aanraking eerder dan een woord. Zachtjes streel ik je hand, mijn vingers verkennen je hand, de knokkels van je vingers en je dikke aderen waar gisteren nog een infuus aan vastzat. Mijn ogen volgen je ogen, ik zie dat je moe bent en dat praten op dit moment teveel moeite kost. Luisteren kost je ook te veel energie, ik zie je ogen verdwalen als ik net iets te lang aan het woord ben. 'Praten is zilver, zwijgen is goud' bedenk ik en dus zwijg ik en laat ik mijn handen het werk doen. Mijn vingers strijken door je haar, je doet je ogen dicht. Je doet even je ogen open en glimlach naar mij, naar je broer.

Gisteren was je nog op de intensive care, tussen de slangen en de buizen en de piepende tonen van de indrukwekkende machines waar je aan vast zat. Wij maakten grappen over het bed die om de zoveel minuten zachtjes bewoog om doorligging te voorkomen. Je zei dat het bed een eigen karakter had, dat hij zonder dat je hem opdracht gaf vanzelf op en neer ging en we lachten om het bromgeluid dat het voortbracht. Wij noemden het 'sjacharijn'.
Wij lachten ook om  de achtvoudigemachine met haar slangen en haar 'bronwatergeluid' . Ik zei: 'zus, zo te zien zit je in goede handen' maar ik wist dat het niet zo was. Eerder op die dag werd je geopereerd. Het leek een simpele operatie aan je borsten, om het overtallige huid dat na je afslanken was gebleven, weg te laten halen. Ik was trots op je, en nu nog steeds, want afvallen vraagt om wilskracht, het is niet niets wat je gepresteerd had, van 148 kilo terug naar 70. Dat is niet afvallen, dat is een top prestatie om wow tegen te zeggen. Chapeau!
 
De operatie was geslaagd maar bij het ontwaken uit de narcose ging iets mis. Mijn vader belde mij in paniek, voor ik het wist was ik bij je in het Haga ziekenhuis. Jeetje...hoe vaak heb ik hier niet gezeten.
 
De tijd vliegt en wij vliegen mee want anders lopen we achter. Het Haga is de Leyenburg niet meer, net als dat we een nieuwe koning hebben en ik... ik verdwaalde bijna door de gangen van het nieuwbouw.
Halverwege de gang wist ik het niet meer en zo moest ik terug bij de balie om naar je nieuwe kamer te vragen. 'Sorry mevrouw voor de smink'. Ik had mij voorgenomen om mij te beheersen maar het lukte mij niet en uit schaamte vertrok ik mijn met smink geplaveide gezicht.
De mevrouw aan de andere kant van de balie moest er om lachen, dat ik mij schaamde. Zij zag dat ik mijn gezicht afwendde, keek mij aan met een vriendelijke glimlach en mijn schaamte smolt want ik begreep dat het goed zat.
Eenmaal aan je bed verwachtte ik een lach of op zijn minst een frons om mijn belachelijke uiterlijk. Je keek mij aan en zei niets, helemaal niets, dat was raar. 
 
Ik was eerder op deze dag met de kinderen naar de open dag van de plaatselijke scouting geweest en daar had ik met mijn gezin aan allerlei spelletjes meegedaan, want het leven gaat verder, en wie niet mee kan komen blijft achter.
En omdat de dieptepunten van het leven de hoogtepunten bepalen had ik van deze dag genoten en meegedaan aan alle kinderspelen en voor even was ik ook 8 of 6 jaar oud.
Bij de sminktafel had ik op de veel te kleine stoel gezeten: 'maak ook van mij een Mario Bros' had ik triomfantelijk tegen de met puisten bedekte puber uitgesproken, en om mijn woorden te bekrachtigen had ik met mijn vuist op de tafel geslagen, een blije twinkel in mijn ogen. De jongen aan de andere kant van de tafel had bedenkelijk naar mij gekeken maar binnen 10 minuten was de transformatie een feit.
 
'Ik ben je persoonlijke cliniclown!' lachte ik je toe, toen ik eindelijk bij aangekomen was, maar je lachtte niet, je reageerde niet. 'Ik heb mij zo voor je uitgedost, vind je het niet mooi? bleef ik doorgaan, maar je reageerde nauwelijks.
Een stilte vervulde de kamer.
Niets voor jou dacht ik, meestal moet je om zoiets lachen, meestal werkt het.
Waarom nu niet? gaat het wel goed me je, mijn lieve zus? 
 
Mijn handen strelen door je haar, je vind het fijn, ik zie het. Teder raak ik je voorhoofd en je sluit tevreden je ogen. Minutenlang blijf ik bij je, licht gebogen en ik kijk naar je, naar je silhouet. Af en toe zeg ik wat tegen je, op een zachte toon en ondanks dat je niet praat weet ik dat je luister.
Terwijl ik je oorlellen masseer vertel ik je dat ik dit ook bij Moss doe. 
Liefdevol streel ik zijn wang en daarbij masseer ik zijn oorlellen. Hij vind het fijn en geniet er echt van.
Ik heb ergens gelezen dat oorlellen masseren net zoiets is als duimzuigen, het kan deuren openen naar wondere werelden, daar waar iedereen met elkaar verbonden is.
Of dat zo is weet ik niet, het is al een tijd geleden dat ik aan mijn duim zoog, minstens 40 jaar.
 
De tijd gaat snel en wie niet meegaat blijft achter. Als ik je gedag zeg en door de smalle gang weer richting hal loop, zie ik mensen verbaasd naar mij kijken. Gek genoeg heb ik nu geen behoefte om mijn gezicht af te wenden van deze vreemden. Geen schaamte kan mij van hen verwijderen want ik voel mij verbonden, fier loop ik met opgeheven hoofd richting uitgang. Misschien is het waar wat ik toen in de boeken had gelezen, misschien ben ik vandaag, ergens, door de deur der verbondenheid gestapt.
Reacties
Totdat we de moed hebben ontwikkeld om te open te zijn in de samenwerking met anderen, begraven we veel van onze authenticiteit onder al onze reactieve strategieën: achterdochtige-, defensieve-, ik weet het allemaal wel-attitudes.
Als gevolg daarvan bouwen we een hoge muur dat ons belet een emotionele band aan te gaan, in de overtuiging dat we veiliger zijn wanneer onze gedachten de leiding nemen, terwijl onze harten buiten spel blijven.
 
 
Het kiezen om te werken vanuit compassie is niet een specifiek boeddhistische beoefening. Het gaat om diep luisteren wanneer iemand spreekt, pauzeren om meer te kunnen horen dan enkel de woorden die uitgesproken worden, doorvragen en reflecties van gevoel geven. 
 
Communicatie brengt vaak veel meer dan een enkele boodschap, wat mensen echt bedoelen ligt vaak verscholen onder de uitgesproken woorden. De kunst is om de boodschap achter de boodschap te achterhalen. Dit kan enkel als wij authentiek (echt) zijn in de interactie. Kunnen we ons inleven in gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal en cadans van de ander? Kunnen we ons openstellen voor de nuances in de communicatie. Pas als wij dit kunnen, zullen we in staat zijn om achter de werkelijke hulpvraag te komen, pas dan kunnen we de ander werkelijk helpen.
 
Kunnen we ontspannen in ongemakkelijke stiltes? Kunnen we leven in de momenten van kwetsbaarheid? Kunnen we de ander begrijpen door oogcontact te maken of door het tonen van een glimlach, of zijn we beperkt in onze communicatie? Zijn we 'echt' in communicatie? Luisteren we enkel naar dat wat uitgesproken wordt of luisteren we echt?
 
In kwetsbaarheid kunnen we soms het gevoel ervaren niet begrepen te worden, we kunnen wellicht gekwetst worden. Toch moeten we doorgaan. Omdat de echte ellende en emotionele pijn  in een afgelegen verblijft ligt, verstopt achter standpunten en meningen, kortom, achterverdedigingsmechanismes en sociale maskers. Als wij ons schuil houden achter een sociale masker hebben we misschien wel minder kans om gekwetst te worden door de ander maar we zullen de ander niet kunnen helpen. De beloning van het nemen van emotionele risico's, is dat, met volharding, dit zal het leiden tot echte verbondenheid met de ander.
 
Dus...wees echt, luister echt, laat je sociale masker vallen en wees daardoor een voorbeeld voor de ander. Dan pas kan hulpverlenen een aanvang hebben.
 
 
 
Reacties

Een eenvoudige oefening bestaande uit vijf stappen of suggesties.

Iedereen kan één of meerdere van deze oefeningen doen. Stop ermee als de oefeningen oncomfortabel worden. Laat de ogen open of gesloten, hoewel het vaak eenvoudiger te doen is met de ogen dicht.


 
Oefening

1. Begin met aandacht schenken aan de ademhaling. Het kan zijn dat dit oncomfortabel is. Richt dan de aandacht op iets dat mild plezierig of juist neutraal is, zoals het gevoel in de voeten, of een zin als ‘Ik mag gelukkig zijn’, of ‘Mijn cliënt mag gelukkig zijn’. Heb de intentie om deze focus of aandacht een aantal minuten vol te houden. Of het nou de ademhaling is of iets anders waar je aan denkt, houd die aandacht een paar minuten vast. Je kunt deze intentie ‘top-down’ aan jezelf opleggen, met woorden als “Ik blijf mijn aandacht vasthouden”, of je kunt deze ‘bottom-up’ aan jezelf opleggen door een gevoelde betekenis te ervaren van deze aandacht zelf.

2. De tweede stap is om te ontspannen. Adem een paar keer flink uit, langer dan wanneer je inademt en ontspan de tong.

3. De derde suggestie is om je zo veilig mogelijk te voelen als maar kan. Het kan lastig zijn om je hieraan over te geven. Realiseer je dan dat je in een veilige, beschermde en comfortabele omgeving bent. Voel de aanwezigheid van de goede mensen om je heen die je steunen, en ervaar je eigen positieve kracht waarmee je in het leven staat. Verken het loslaten van de waakzaamheld waaraan we al genoeg gebonden zijn in deze wereld.

4. Een vierde stap of suggestie betreft het voelen van het welzijn, het welbevinden. Zonder het te forceren, moedig je gevoelens aan van geluk en dankbaarheid. Bijvoorbeeld de gedachte: ‘Een (bepaald) cliënt maakt mij gelukkig’, of: ‘Ik ben dankbaar voor de rust die het nieuwe dagprogramma bij cliënt X brengt’ . Het maakt niet zoveel uit wat hierbij voor je werkt, maar laat in ieder geval een positieve emotie toe. Er kunnen andere - ook negatieve - gevoelens bovenkomen. Bied hieraan geen weerstand: laat ze gewoon komen en gaan, terwijl je je aandacht richt op de positieve gevoelens en gedachten.

5. De vijfde suggestie houdt in om je perceptie te ervaren als een grenzeloze ruimte. Je waarneming heeft geen randen of grenzen. Hij is oneindig, zoals de hemel en de ruimte. Verschillende ervaringen komen en gaan binnen deze ruimte en je hebt een panoramisch zicht op je ervaringen. Je hebt een vogelperspectief op je gedachten, sensaties, geluiden, gevoelens, verlangens en herinneringen.

 

Achtergrond info

Deze eenvoudige oefeningen vormen een uitstekend begin. Het vergt maar vijf minuten. En met enige ervaring kost het zelfs minder tijd.

Ik wil graag uitleggen wat er in het brein gebeurt gedurende deze vijf oefeningen. We beginnen met de aandacht voor de ademhaling of anders datgene, wat je als aandachtspunt hebt genomen. Als de intentie voor aandacht ‘top-down’ was, licht de prefrontale cortex op, het gebied van de hersenen achter het voorhoofd dat meerdere uitvoerende systemen kent. Ik vind de ‘bottom-up’ intentie het meest interessant. Dat is een moment waar we een emotioneel rijke ervaring hebben. Deze intentie is krachtig omdat deze het limbisch systeem betreft, de subcorticale gebieden onder de hersenschors, waar emoties bij zijn betrokken. Het is het gebied waar we een positieve emotionele beloning krijgen, die geassocieerd is met onze intentie.

De tweede suggestie betreft de ontspanning. In ons moderne leven activeren wij voortdurend onze stressreacties, ons ‘vecht-of-vlucht’-systeem. Deze reacties zijn gerelateerd aan het sympatische zenuwstelsel. We hebben ons ontwikkeld om uitbarstingen van stress aan te kunnen. Chronische stress kunnen wij echter niet aan en het is moeilijk om onze aandacht te richten wanneer we gespannen zijn. Stress stimuleert de (geëvolueerde) schichtige, dierlijke sentimenten in ons brein. Het is belangrijk om deze (in het sympatische zenuwstelsel opgewekte) opwinding te kalmeren. Een manier daartoe is om de parasympatische tak van het zenuwstelsel te activeren. Dit kan heel goed door middel van onze uitademing, die wordt beheerst door dit parasympatische systeem. Drie tot tien lange uitademingen laten het parasympatische systeem oplichten en kalmeert de sympatische opwinding.

De derde suggestie richt zich op de gevoelens van veiligheid en geborgenheid. In essentie hebben we de neiging om bedreigingen te overschatten en de mogelijkheden om met bedreigingen om te gaan juist te onderschatten. De meesten zouden zich veiliger kunnen voelen dan normaal het geval is. Niemand van ons is geheel veilig, zeker niet als je met mensen werkt. Maar de meesten van ons kunnen zich veroorloven om zekerder, minder gebonden, in het leven te staan.
 
Een gevoel van veiligheid helpt ons met ‘mindfulness’ omdat we - wanneer we niet veilig zijn - voortdurend alert zijn op bedreigingen die ons meer waakzaam maken en interfereren met ons interne zelfbewustzijn. De vierde suggestie werkt toe naar een gevoel van welzijn. Het neurale substraat van ons werkgeheugen heeft een soort poort die gesloten danwel geopend is. Als deze gesloten is, ervaren we een regelmatigheid van geest. We zijn in staat om te blijven bij datgene, wat onze aandacht heeft en worden niet afgeleid. Deze poort werkt door middel van dopamine, een neurotransmitter die in verband wordt gebracht met het systeem van belonen. Een regelmatige stroom van dopamine houdt deze poort gesloten. Een plotselinge afname van dopamine - wanneer een gevoel van beloning wegvalt - of een toename van dopamine - wanneer nieuwe en andere beloningen zich voordoen, opent deze poort en leidt ons van onze aandacht af. De laatste suggestie, om het veld van onze perceptie te ervaren als een grenzeloze ruimte, is recentelijk dieper onderzocht. Het blijkt dat deze ervaring de laterale netwerken activeert; de netwerken die zijn geassocieerd met een open, ruimtelijke ervaring.

Deze vijf oefeningen vormen een goede illustratie van zelfgeleide neuroplasticiteit. Ze stimuleren het neurale substraat van ‘mindful attention’ waardoor dit substraat na enige tijd wordt versterkt. We kunnen deze kennis gebruiken om een neuraal substraat te ontwikkelen van medeleven, positieve ingesteldheid, veerkracht en diepe concentratie. Een mooi vooruitzicht.

 




Reacties

Cora Postema (mantelzorger en spreker) 

Roger, over kwetsbaarheid tonen kan ik het volgende zeggen:

Mijn man lag op de IC, al een maand of zo. Het leek vrij uitzichtloos. Ik kwam op bezoek en zag het ook allemaal even niet zo zitten. Thuis, werk, alles anders, hoe moet dat verder.... Toen legde ik in tranen mijn hoofd naast zijn hoofd op het kussen. Ik werd er helemaal rustig van. Later vertelde hij mij dat moment voor hem een keerpunt was. Doordat ik bij hem kon uithuilen en tot rust kwam, hoe krakkemikkig hij ook was, gaf dat hem het besef er nog toe te doen... dat hij mij nog steeds kon helpen, dat hij nodig was. Hij besloot toen te willen blijven leven. Er voor een ander toe te doen..... dat geeft het leven waarde. Als je je kwetsbaarheid laat zien, geef je de ander de mogelijkheid iets te betekenen, er toe te doen. Je geeft de ander de gelegenheid medemenselijk te zijn.
Ik vind niets zo prettig als een zorgprofessional die gewoon zegt het ook niet te weten. Of die laat blijken ook geraakt te kunnen zijn. Dan durf ik me ook te laten zien. Dan durf ik ook met mijn diepere vragen te komen, dan kan ik meedenken.

Zie ook onze discussie over kwetsbaarheid op LinkedIn Compassion For Care groep, (dit is een besloten groep, je dient je eerst in te schrijven om mee te kunnen doen aan de discussie)

Reacties

Als iemand het lichtend voorbeeld is van geïncarneerde compassie, veerkracht en een positieve ingesteldheid dan is dat Nelson Mandela wel! het tijdschrift Forbes publiceerde onlangs een lijst van 19 inspirerende 'quotes' van deze geweldige man

Lees verder

 

 

Reacties

Wetenschappelijk onderzoek naar de meetbare voordelen van mededogen is jong . Voorlopige bevindingen suggereren echter dat compassie van positieve invloed is op gezondheid , welzijn  en de (werk)relaties die wij aangaan . Veel wetenschappers geloven dat mededogen  zelfs van vitaal belang voor het voortbestaan van onze soort is.  En ze vinden dat de voordelen van compassie verhoogd nog beter uit de verf komen door middel van gerichte oefeningen en praktijk. Hier zijn enkele van de meest opwindende bevindingen uit dit onderzoek tot nu toe

 

• Compassie geeft ons een goed gevoel : Neurologen komen tot de conclusie dat compassie de 'vreugde'-circuits in de hersenen activeert. Een regelmatige compassievolle omgang met anderen leidt tot een blijvende toename van geluk

• Rekening houden met anderen op een vriendelijke en liefdevolle wijze - kan risico op hart- en vaatziekten verminderen (doordat de 'vagus'  geactiveerd wordt, deze zenuw helpt de hartslag te vertragen

• Compassievol zijn maakt mensen weerbaarder tegen stress

• Mededogen versterkt de relaties. Compassievolle mensen zijn optimistischer en ondersteunend in de communicatie met anderen 

• Compassievol zijn verlaagt de stresshormonen in het bloed en speeksel en versterkt de immuunrespons 

• Gevoel van medeleven voor een persoon maakt ons minder rancuneus ten opzichte van anderen

• Hulpverleners die uit compassie werken zien zichzelf, hun collega's en hun organisatie in een positiever licht. Zij ervaren meer positieve emoties zoals vreugde en tevredenheid , en zijn meer betrokken bij hun clienten

• Mensen die uit compassie werken zijn meer sociaalvaardig , waardoor ze minder kwetsbaar zijn voor eenzaamheid. Het is aangetoond dat eenzaamheid stress veroorzaakt en schade aan het immuunsysteem kan veroorzaken.

 

Reacties
Think Positive komt vlak voor de kerstperiode met een nieuwe training die perfect past bij deze dagen van bezinning: de 2 dagdelen durende basistraining 'werken vanuit compassie'
 
 
Tijdens de training behandelen we de basis van het werken vanuit compassie. Wij staan stil bij:
- het begrip: wat houdt compassie anno 2014 in? waaruit bestaat compassie?
- de voordelen van het inbouwen van compassie in je werkhouding
- de valkuilen van compassie
 
  1. 'Werken vanuit compassie' bestaat uit 2 trainingsdagdelen  en kan gecombineerd worden met een coaching traject van twee weken (praktijkweken) 
 
 
 
Je leert:
- cliënten en situaties onbevooroordeeld (non judgemental) tegemoed te treden
- sensitief te reageren op de noden van de cliënt
- je in te leven in de cliënt en zijn situatie 
- waarlijk contact te maken en een ingang te vinden om ermee te werken
- meer warmte, genegenheid en hartelijkheid in je manier van werken in te bouwen
- 'er te zijn' voor je cliënt (mindfulness)
- negatieve gevoelens los te laten door vergeefgezind te zijn (naar zelfs moeilijke cliënten) 
 
Voor meer info, bel 0648252166
 
Roger Vogelezang
 
Benieuwd? Check de preview
Reacties